Nasze miasto - Iława

Iława leży w południowo-zachodniej części województwa warmińsko - mazurskiego, na terenie Pojezierza Iławskiego, a dokładnie na południowym krańcu jeziora Jeziorak - najdłuższego jeziora w Polsce. Okolica zaliczana jest do najciekawszych pod względem przyrodniczym regionów naszego kraju. Liczne jeziora, bogata sieć rzeczna, piękne obszary leśne i urozmaicona rzeźba terenu stanowią o dużej atrakcyjności turystycznej Iławy. Ze względu na znaczną ilość ciekawych zjawisk i obiektów przyrodniczych, całą okolice zaliczono do Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego. Iława zajmuje obszar około 22 km kwadratowych a jej społeczność liczy 34 tysiące mieszkańców. Miasto nie posiada wielu cennych zabytków, gdyż zostało w znacznym stopniu zniszczone w czasie działań wojennych w 1945 r. Do najważniejszych z nich należą:

• Kościół Przemienienia Pańskiego - powstał prawdopodobnie wraz z lokowaniem miasta w 1305 roku. Pierwsze wzmianki o nim pochodzą jednak 1317 roku. Jest to zabytkowa budowla gotycka wyróżniająca się subtelną architekturą. W 1550 roku dobudowano wieżę do kościoła. Obecny ołtarz powstał w 1740 roku, jest wykonany w stylu rokoko. W 1900 roku wnętrze kościoła zostało przebudowane i do dziś pozostało bez zmian. Na terenie czerwonego kościoła, bo tak popularnie nazywają go mieszkańcy Iławy, rośnie ponad stuletni dąb. Posadzono go pod koniec XIX wieku z okazji zjednoczenia Niemiec.
• Ratusz - został zbudowany pod koniec XVI wieku. Budowla znajdowała się w centralnym miejscu rynku miejskiego. W 1706 roku ratusz wraz z archiwum miejskim doszczętnie spłonął, a na jego miejscu powstały budynki mieszkalne. Nowy ratusz powstał w latach 1910-1912 z inicjatywy ówczesnego burmistrza Iławy Giesego. Okazały, reprezentacyjny gmach ratusza w stylu neobarokowym podczas II wojny światowej został częściowo zniszczony. Odbudowany w 1999 roku, jest siedzibą Urzędu Miasta.
• Pomnik Stefana Żeromskiego - został zbudowany w 1966 roku z inicjatywy Stanisława Hertla ówczesnego dyrektora Liceum Ogólnokształconcego w Iławie. Upamiętnia pobyt wielkiego pisarza w Iławie w 1920 roku.
• Neogotycki Dworzec Kolejowy z XIX wieku
• Wieża Ciśnień - neogotyk z 1905 roku
• Pałacyk Neoklasycystyczny
• Dworek Secesyjny
• Neoklasycystyczna Hala Miejska - obecnie kino
• Neogotycka Szkoła Podstawowa nr 1 z początku XX wieku
• Wille i kamienice eklektyczne i secesyjne
• Cztery barokowe rzeźby: Jowisz, Junona, Meduza i Herkules z I połowy XVIII wieku, przywiezione z Kamieńca w 1976 roku
   

W Iławie istnieje silne środowisko żeglarskie, piłkarskie, lekkoatletyczne, tenisistów stołowych, siatkarskie i modelarskie. Tu rokrocznie odbywają się dwa ogólnopolskie turnieje tańca towarzyskiego, a przede wszystkim dwa międzynarodowe festiwale: ,,Old Jazz Meeting - Złota Tarka" i "Jeziorak Shanties Meeting", a także letnie koncerty z cyklu "Lato w Iławie". W Iławie działa najlepsza młodzieżowa orkiestra dęta w kraju oraz najlepszy w Polsce amatorski chór.

Okoliczne zabytki architektury

Szymbark leżący nad jeziorem Szymbarskim. Do naszych czasów zachowały się ruiny zamku, który swój obecny neogotycki charakter otrzymał w trakcie przebudowy w 1857 r. Obok znajdują się budynki dawnej oranżerii. W parku przyzamkowym można napotkać drzewa, których wiek niejednokrotnie przekracza 300 lat.

Kamieniec, w którym znajduje się barokowy paląc z pocz. XVIII w., wypalony w 1945 r., w którym przebywali w 1807 r. Napoleon i Maria Walewską; pawilon ogrodowy, barokowe oficyny pałacowe, stajnia, kuźnia i spichlerz.

Frednowy, gdzie znajduje się barokowy kościół p.w. św. Trójcy.

Walory przyrodnicze

Pojezierze Iławskie, którego fragmentem są okolice Iławy, zaliczane są do najpiękniejszych regionów Polski. Ta malownicza kraina rozciąga się pomiędzy dolnym biegiem Wisły na zachodzie, a środkowym biegiem rzeki Pasłęki na wschodzie. Krajobraz Pojezierza Iławskiego, prócz wielu jezior, urozmaicają inne formy polodowcowe. Pagórkowaty krajobraz Pojezierza porozcinany jest głębokimi (do 40 m) rynnami, wąwozami oraz zagłębieniami powstałymi po wytopieniu się brył lodu pozostawionych przez wycofujący się lodowiec. Dna rynien i obniżeń wypełnione są rozległymi torfowiskami lub wodami rzek i jezior. Najatrakcyjniejszym przykładem formy polodowcowej jest największe jezioro Pojezierza Iławskiego - Jeziorak.

Jeziorak, najdłuższe jezioro w Polsce, a także szóste co do wielkości w kraju, rozciąga się z północy na południe na długości 27 km. Jezioro posiada bardzo dobrze rozwiniętą linię brzegową, którą urozmaicają liczne półwyspy, przesmyki i zatoki. W północno-zachodniej części leży Zatoka Kraga, która przez jezioro Dauby łączy się z Kanałem Elbląskim. Na Jezioraku porozrzucanych jest 16 bardzo interesujących pod względem przyrodniczym wysp. Jedną z nich jest licząca aż 86,4 ha Wielka Żulawa, która jest największą śródlądową wyspą w Europie.

Jezioro Jeziorak - centralna część Pojezierza Iławskiego - wraz ze swoimi przyległymi terenami, na których wyrosło w przeciągu kilkuset lat serce tej ziemi - Iława, tworzy jeden z najcenniejszych fragmentów Zielonych Płuc Polski. Tereny te są również cenne w skali międzynarodowej, klasyfikują się jako ostoja ptaków o randze europejskiej. Z myślą o ochronie najbardziej charakterystycznych składników fauny i flory utworzono na omawianym obszarze w 1993 r. Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego o pow. 25 280 ha z siedzibą w Jerzwaldzie.

W celu ochrony unikalnych fragmentów przyrody Pojezierza Iławskiego utworzono wiele rezerwatów przyrody. Do najciekawszych należą:

• Czerwica - rezerwat faunistyczny (pow. 53,87 ha). Ochrona jeż. Czerwica z kolonią kormoranów i czapli siwej na wyspach i półwyspie. Teren rezerwatu pokrywa starodrzew w składzie: dąb bezszypułkowy, buk, sosna, świerk.
• Jezioro Gaudy - rezerwat faunistyczny (pow. 318,78 ha). Ochrona miejsc lęgu i bytowania ptactwa wodnego i błotnego, a także interesujących zespołów roślinności torfowiskowej.
• Jasne - rezerwat krajobrazowy - leśny (pow. 106,3 ha). Obejmuje jeziora Jasne i Luba, kompleks torfowisk oraz otaczające je drzewostany. Zwraca uwagę wyjątkowa czystość J. Jasne -przezroczystość wody do 15 m. Wzdłuż płd. brzegów jeziora rozwija się torfowisko przejściowe. W drzewostanach przeważa sosna z domieszką dębu szypułkowego, buka i brzozy broduwkowulej.
• Rzeka Drwęca - rezerwat wodny (pow. 1287,48 ha). Obejmuje Drwęcę od źródeł do ujścia z dopływami: Grabiczka, Dylewka, Pobórska Struga, Gizela, Ilawka, Elsza Wel, Rypienica i Ruziec oraz Jezioro Ostrowin i Jezioro Drwęckie. Utworzony w celu ochrony środowiska wodnego i bytujących w nim ryb, a w szczególności pstrąga, łososia, troci i cetry.
• Jezioro Karaś - rezerwat faunistyczny (pow. 815,88 ha). Jezioro wraz z otaczającymi bagnami jest miejscem lęgowym ponad 80 gatunków ptactwa wodnego i błotnego. Na szczególną uwagę zasługuje łabędź niemy, żuraw oraz gęś gęgawa. Ponadto gnieździ się tu wiele gatunków dzikich kaczek, m.in. rzadki płaskonos i krakwa.

Turystyka

Iława i jej okolice są idealnym miejscem dla tych, którzy ponad wszystko cenią sobie osobisty kontakt z przyrodą, czy też długie leśne spacery. Na turystów wodniaków, wędkarzy, narciarzy wodnych, zwolenników windsurfingu czeka najdłuższe jezioro w Polsce z uroczymi zatoczkami i wysepkami, które stało się symbolem wspaniałej, żeglarskiej przygody. Kajakarze mogą poznać dodatkowo malowniczy szlak rzeki Drwęcy. Piechurzy lub miłośnicy turystyki rowerowej mają do wyboru mnóstwo ścieżek w lasach otaczających Iławę, szczególnie jej południowe i zachodnie okolice. Miłośnicy przyrody mogą wybrać się na bezkrwawe polowanie (fotosafari) do znajdujących się w pobliżu Iławy kilku rezerwatów przyrody.